و كذا قرآن و مناجات و اشعار عاشقانهء عرب و كذا علم كمانچه و تار زنى و نواختن عود و تنبك و نى و رقص كه يكى از ورزشهاى عرب محسوب مىشده ، به آن دخترك ياد مىداده اند . و مخصوصاً جاريه فروشى كه رسم بوده غالباً به جهت آواز خوانى و رقص مىخريده اند بلكه اگر داراى اين هنر بوده است قيمت او افزوده مىشده . ابو الفرج اصفهانى در كتاب اغانى نقل كرده است از يونس كاتب مسافرتش را به شام در خلافت هشام به عبد الملك مروان و حكايت جاريهء مغنيّه را ذكر كرده است كه در آن حكايت معلوم مىشود كه در آن زمان فنّ تغنّى از براى جوارى اهميّتى بسزا داشته است و تعليم غناء و تعلَّم آنها رواجى بوده و چه بسا آن جاريهء رقّاصه ، آيات قرآنى را به يك لهجهء مخصوص و آهنگ خاصّى در ضمن رقص مترنّم بوده يا به واسطهء تار و كمانچه و عود ، آيات قرآنى را به مقام نوا يا حجاز يا حُداء ادا مىكرده اند . و من خودم در ايّام صباوت يك نفر را ديدم كمانچه مىزد و سورهء * ( « تَبَّتْ يَدا أَبِي لَهَبٍ » ) * را مىخواند و به آن مقام كمانچه مىكشيد . به تشابه ازمان معلوم مىشود كه در صدر اوّل هم ، اهل طرب در مجلس خلفاى جور همين طورها بوده است . صوت حسن و مقدّمهء ديگر اينكه شكّ و شبهه اى نيست بر اين مطلب كه حُسن صوت مثل حُسن صورت ممدوح در نزد عقل و عقلا است و هر يك از انبياء و معصومين عليهم السلام متّصف به اين صفت كمال بوده‌اند ؛ نهايت امر ظهورش در پيش بعضى بيشتر بوده و اين هم يكى از صفات كماليّه است در انسان ، مثل شجاعت و سخاوت ، نغمات داودى هنوز ضرب المثل است . و مناجات سجّاديّه در السنه و افواه مذكور ، و اين مطلب واضح است كه اگر تحرير و